EU-landen roepen op tot bevriezing EU-budget - Europa NU voor Journalisten

Het voorstel van de Europese Commissie om de EU-uitgaven in de periode 2014-2020 met zo'n 7 procent te verhogen, is voor Nederland niet aanvaardbaar. Dit standpunt heeft staatssecretaris Knapen ingenomen tijdens het EU-beraad op 12 september 2011, toen de betreffende voorstellen van de Europese Commissie voor het eerst formeel door de EU-landen werden besproken. Begin 2012 ging Nederland een stap verder: het wil juist flink snijden in de begroting.

Eerder ontstond al veel discussie over het Europees financieel kader van 2014-2020 nadat Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk op 18 december 2010 een voorstel indienden. Hierin riepen zij op tot een bevriezing van het EU-budget. Andere landen, waaronder Nederland, riepen ook op tot matiging. In het begrotingsvoorstel dat de Europese Commissie eind juni 2011 indiende vindt juist een aanzienlijke stijging plaats.

Een ander belangrijke element uit het begrotingsvoorstel van de Europese Commissie was de verschuiving in de verdeling van de uitgaven over de verschillende beleidsterreinen. In het voorstel werd minder geld ingezet voor landbouw, en meer voor onderzoek, innovatie, infrastructuur en veiligheid.

Ook moet het systeem van bijdragen en afdrachten van lidstaten volgens de Commissie worden vereenvoudigd. Een van de manieren om dat te realiseren zou het uitbreiden van eigen Europese middelen kunnen zijn. Dit zou de EU ook minder afhankelijk maken van de bijdragen van de lidstaten, die door bezuinigingen in veel landen onder druk staan.

Onder leiding van de Britse premier David Cameron riepen enkele EU-landen op tot een bevriezing van de Europese meerjarenbegroting voor de periode 2014-2020. Zij vonden het onacceptabel dat de EU-begroting de komende jaren zou groeien, terwijl veel Europese landen kampen met drastische bezuinigingen om zodoende de eurocrisis het hoofd te kunnen bieden.

Naast de drie initiatiefnemers - Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk - hadden ook nettobetalers Finland en Nederland hun steun uitgesproken voor dit voorstel. De Nederlandse premier Mark Rutte liet na afloop van de Europese Raad weten dat "net als de Europese lidstaten ook de EU de tering naar de nering moet zetten".

Ook de Tweede Kamer wilde dat de Europese begroting de komende jaren niet omhoog zou gaan. De Kamer vond dat in deze tijden van crisis waardoor alle lidstaten moeten bezuinigen, het niet kon dat de EU meer geld tot haar beschikking zou krijgen. De Kamer had daarom de Nederlandse regering opgedragen om voor een nullijn te pleiten in Brussel. Dit betekent dat er zelfs geen inflatie meegerekend mocht worden. Premier Rutte achtte de kans klein dat er daadwerkelijk aan een nullijn vastgehouden kon worden.

De 'nieuwe lidstaten' onder leiding van Polen lieten weten fel tegenstander van bovenstaand voorstel te zijn. De Poolse premier Donald Tusk wees erop dat Polen, net als bijvoorbeeld Bulgarije en Roemenië, voor een groot deel afhankelijk blijft van EU-gelden uit het budget voor het Europese regionale beleid. Een bevriezing van deze geldstroom zou betekenen dat de ontwikkeling van de armere regio's in deze landen flinke vertraging zou oplopen.

Nederland kwam in maart met een eigen voorstel waarin het pleit voor een hervorming van de Europese begroting. Door de plannen van de Commissie voor te zijn hoopt het kabinet de onderhandelingen te kunnen beïnvloeden.

Op 29 juni 2011 presenteerde de Commissie haar voorstel voor het meerjarig financieel kader. De Commissie wil dat de EU-begroting in de jaren 2014-2020 1083 miljard euro bedraagt. Voor de huidige periode 2007-2013 is dit 925 miljard.

De Commissie geeft daar ook redenen voor: eind 2009 is het Verdrag van Lissabon in werking getreden en daarmee heeft de EU meer bevoegdheden gekregen. Als de EU meer moet doen, moet dat ook worden betaald. De nieuwe Europese diplomatieke dienst is daar een goed voorbeeld van.

Overigens ziet de Commissie ook in dat er bezuinigd moet worden. Daarom zal er in het eigen ambtenarenapparaat worden gesneden.

Reacties

De reacties uit de verschillende Nederlandse fracties in Europees Parlement waren gemengd. CDA, VVD en D66 konden zich in de voorstellen vinden. PvdA, ChristenUnie en PVV vonden dat de stijging van de begroting in tijden van strenge bezuinigingen niet goed zijn uit te leggen.

Het Comité van de Regio's en het Economisch en Sociaal Comité reageerden positief op de Commissievoorstellen. Net als de Commissie benadrukten zij dat voor het uitvoeren van alle plannen en beleid meer geld nodig is.

Op 27 oktober 2011 hebben de Ministers van Financiën van de EU de eis van het Europees Parlement om het budget met 5,23% te verhogen, verworpen. Er zullen eind 2011 nog bemiddelingsvergaderingen worden gehouden, maar als deze op niets uitlopen zal het budget op het huidige niveau blijven.

Oproep om juist te snijden in de begroting

Staatssecretaris Ben Knapen liet vrijdag 27 januari 2012 weten dat Nederland samen met enkele andere lidstaten heeft gepleit voor een verlaging van de Europese meerjarenbegroting. De EU zou met 100 miljard minder af kunnen.

Die bezuinigingen moeten komen van het bevriezen van de landbouwuitgaven en door te snijden in de structuurfondsen. Ook moet een aantal plannen van de Commissie voor innovatie en onderzoek het met flink minder geld doen.

Door flink te bezuinigen op de Europese begroting hoopt Nederland de afdracht naar de EU te kunnen verminderen, een onderdeel van de bezuiningsplannen van het kabinet Rutte.

In de onderhandelingen over de meerjarenbegroting speelt een wirwar aan belangen mee. Waar lidstaten elkaar op het ene punt steunen staan ze op andere punten lijnrecht tegenover elkaar. De meest gevoelige onderwerpen zijn, naast de omvang van de totale begroting, de landbouwgelden en de nettobetalingspositie.

De landbouwuitgaven beslaan nog altijd een heel groot deel van de Europese begroting. Vooral Frankrijk, de afgelopen jaren gesteund door Spanje, Polen en een aantal andere recent toegetreden lidstaten, zijn fel in hun verdediging van het huidige landbouwbeleid en het daar aan gekoppelde budget.

Nederland hamert er al jaren op dat het van alle lidstaten per hoofd van de bevolking het hoogste bedrag bijdraagt aan de Europese Unie. Daarom heeft Nederland eerder al bedongen dat het jaarlijks één miljard euro aan afdrachten terugkrijgt. Dat in navolging van de Britten die al veel langer een portie van hun bijdrage terugkrijgen, de zogenaamde rebate . Denemarken, in 2012 voorzitter van de Europese Unie, heeft al aangekondigd dat het van die constructies af wil. Als dat niet lukt wil Denemarken zelf ook een korting.