Betekenis van besluiten in de Europese Unie - Europa NU voor Journalisten

Binnen het besluitvormingsproces in de Europese Unie wordt met vele verschillende documenten gewerkt. Dit heeft te maken met de betrokkenheid van diverse instellingen, maar ook met de diversiteit van de verschillende procedures die worden gebruikt op de verschillende beleidsterreinen.

Een overzicht kan inzicht bieden en journalisten helpen bij de juiste prioriteitsstelling.

De besluiten worden opgetekend in documenten die vaak via internet zijn op te vragen. Zie documenten vinden voor meer informatie hierover.

Hier bieden we een aantal vuistregels om de waarde van de documenten in één oogopslag te duiden.

Algemene beginselen

Hoe later in de besluitvormingsprocedure hoe meer waarde

In algemene zin geldt natuurlijk dat de documenten aan het einde van een besluitvormingsproces meer belang hebben voor de lezers van een krant dan de aller eerste ontwerpteksten. De kans dat de allereerste teksten luchtballonnetjes bevatten die later in het proces eruit worden gehaald is groot.

Volgorde van wetgevingsdocumenten

Binnen de Europese Unie worden verschillende soorten besluiten genomen. Dit heeft te maken met de betrokkenheid van meerdere instellingen bij het Europese besluitvormingsproces en met het gebruik van verschillende besluitvormingsprocedures. 

Afhankelijk van de doelgroep waarvoor men schrijft, zal voor journalisten de waarde van de besluiten die de Europese instellingen nemen, verschillen.

Het grote Nederlandse publiek zal over het algemeen het meest geïnteresseerd zijn in besluiten die vaststaan en die op de korte termijn gevolgen zullen hebben. Journalisten die voor deze doelgroep schrijven zullen daarom met name besluiten uit de laatste stappen van het besluitvormingsproces gebruiken. In onderstaand schema zijn dat de onderste documenten.

Lezers van vakbladen zullen echter meer geïnteresseerd zijn in de mogelijkheden om voorgestelde Europese regelgeving te beïnvloeden. Om hen te informeren zullen journalisten juist willen verwijzen naar de eerste stappen in het besluitvormingsproces, de fase waarin nog van alles mogelijk is. Dat zijn de bovenste documenten uit het schema.

Commissie	Raad	Parlement
Groenboek	Resolutie	Eigen initiatief verslag
Witboek
Voorstel voor een Richtlijn of Verordening (in COM Doc)
		Werkdocument in eerste lezing
		Ontwerp-verslag in eerste lezing
		Verslag in eerste lezing
	Gemeenschappelijk standpunt	Standpunt van het EP in eerste lezing
		Werkdocument in tweede lezing
		Ontwerp-verslag in tweede lezing
		Verslag tweede lezing
	Gemeenschappelijke tekst van  Raad en Parlement	Gemeenschappelijke tekst van Raad en Parlement
	Richtlijn of verordening	Richtlijn of verordening

De invloed van de instellingen van de Europese Unie op het besluitvormingsproces verschilt per type besluitvormingsprocedure. Daarmee verschilt ook de waarde van de documenten die de instellingen opstellen.

Op beleidsterreinen waar de medewetgevingsprocedure van toepassing is en het Parlement op voet van gelijkheid met de Raad beslist, zullen de documenten van het Parlement veel belangrijker zijn.

besluitvormingsprocedure	Belangrijkste actor	Middelmatig belangrijke actor	Minst belangrijke actor
gewone wetgevingsprocedure (voorheen codecisie)	Parlement en Raad	Commissie
instemming	Raad	Parlement en Commissie
begrotingsprocedure	Parlement en Raad	Commissie
advies	Raad	Commissie	Parlement
Buitenlandse zaken	Raad	Commissie	Parlement

Het Europees Parlement maakt gebruik van een aantal specifieke documenten.

Ontwerp-verslag

Dit is een document dat een rapporteur heeft opgesteld om voor te leggen aan een parlementaire commissie. Het is het begin van de standpuntbepaling van het Europees Parlement op een dossier. De leden van een parlementaire commissie kunnen nog amendementen indienen, die in de tekst worden opgenomen wanneer ze door de meerderheid van een parlementaire commissie worden goedgekeurd.

Verslag

Dit is een standpuntbepaling van een parlementaire commissie op een dossier (een voorstel tot richtlijn van de Commissie of iets dergelijks). Wanneer een parlementaire commissie een ontwerp-verslag (gewijzigd of ongewijzigd) heeft goedgekeurd, wordt het een verslag. Voordat een verslag  het standpunt van het Parlement wordt, moet het eerst door de plenaire zitting (gewijzigd of ongewijzigd) worden goedgekeurd. Een dergelijke goedkeuring kan op diverse manieren plaats vinden. De meeste verslagen worden in plenaire zitting met gewone meerderheid (50%+1 van de uitgebrachte stemmen) aangenomen. Dossiers die door middel van de gewone wetgevingsprocedure (voorheen medewetgevingsprocedure) worden besloten moeten in tweede lezing worden aangenomen met een absolute meerderheid van de leden. Andere voorbeelden voor besluitvorming bij andere dan de gewone meerderheid in het EP (50%+1 van de uitgebrachte stemmen) zijn bijvoorbeeld de begrotingsprocedure (absolute meerderheid van de leden (dus 369 stemmen, aangezien het EP momenteel 736 leden heeft)  en de motie van wantrouwen tegen de Commissie twee derde van de uitgebrachte stemmen en mimnimaal een absolute meerderheid van de leden).