Verbod op dierproeven bij het maken van cosmetica - Europa NU voor Journalisten

In het kader van het consumentenbeleid heeft de Europese Unie in de afgelopen jaren richtlijnen en maatregelen ingesteld voor bijvoorbeeld productveiligheid, speelgoed, persoonlijke beschermingsmiddelen, elektrische toestellen, farmaceutische producten, machines en pleziervaartuigen. Vanaf 2009 gelden er ook nieuwe regels voor cosmeticaproducten. Dierproeven in deze branche worden vanaf die tijd verboden.

In de Europese Unie worden jaarlijks miljoenen dieren onderworpen aan proeven voor het vaststellen van de veiligheid van onze medicijnen en cosmetica. In 2000 heeft de Raad besloten dat het testen van (ingrediënten van) cosmetica op dieren verboden wordt. Dit betekent aan de ene kant dat de verkoop van op dieren geteste cosmetica verboden zal worden. Anderzijds komt er een verbod op de dierproeven zelf. Buiten het verbod zijn er bovendien regels ingesteld voor het - duidelijk - vermelden van productinformatie op cosmeticaverpakkingen.

Wanneer de nieuwe regels ingaan, kan per product verschillen en is afhankelijk van de aanwezigheid van alternatieven voor de dierproeven. Voor dierproeven waar op dit moment een diervriendelijk alternatief voor bestaat, geldt de richtlijn direct. Wanneer een alternatief moet worden gezocht voor de proeven, treedt de richtlijn in 2009 in werking. Voor drie soorten testen waarvoor moeilijk een alternatief gevonden kan worden, geldt het verbod pas vanaf 2013.

Door het verbod zal tienduizenden dieren per jaar het van testen van mogelijk schadelijke stoffen in cosmeticaproducten bespaard worden.

De maatregelen zorgen er voor dat ook leveranciers van cosmetica-producten van buiten de EU zich moeten gaan houden aan onze normen. De Europese Unie is op wereldniveau actief om de productie van cosmetica diervriendelijker te maken. Zo is er bijvoorbeeld een samenwerking met het Amerikaanse US Food and Drug Administration. De nieuwe regelgeving heeft echter wel het risico dat handelsbetrekkingen onder druk komen te staan. In veel landen buiten de EU worden dierproeven voor cosmetica namelijk wel toegestaan.

Dierproeven voor cosmetica vormen echter maar een klein deel van het totaal: dierproeven voor de ontwikkeling van geneesmiddelen en voor onderwijs- en wetenschappelijke doeleinden hebben altijd het overgrote aandeel in het totaal van dierproeven gevormd. In Nederland was dit aandeel in 2004 ruim 94%. Dierproeven voor de ontwikkeling van geneesmiddelen en voor wetenschappelijke doeleinden zijn toegestaan, tenzij er alternatieven voorhanden zijn.

Het aantal dierproeven in Nederland nam tussen 2003 en 2004 met 2% toe tot een totaal van 620.000 proeven. De toename had voornamelijk te maken met het uitbreken van de vogelgriep.