Europa in de toekomst - Europa NU voor Journalisten

Het Europese project heeft zich de afgelopen 55 jaar met vallen en opstaan ontwikkeld. Hierbij zijn belangrijke stappen voorwaarts gezet, maar zelden zonder slag of stoot. Dat neemt niet weg dat waar eerst zes landen samenwerkten op het gebied van kolen en staal er nu een Europese Unie is met zevenentwintig aangesloten lidstaten die op allerlei terreinen hecht samenwerken.

De gestage uitbreiding van het aantal landen, een aantal grote grensoverschrijdende problemen en het algemeen gevoel dat er een kloof tussen Europa en zijn burgers aan het groeien is, maken in de ogen van velen een nieuwe stap noodzakelijk.

Toen de regeringen het eens werden over het ontwerp voor een Europese Grondwet leek Europa die stap te maken. Met deze tekst zou Europa opener, democratischer en slagvaardiger worden vonden de meeste politici. Het "nee" van Franse en Nederlandse bevolking bij het referendum over deze grondwet medio 2005 bracht Europa echter in een impasse.

Na een lange stilte en lastige onderhandelingen ligt nu het Verdrag van Lissabon klaar om door de landen goedgekeurd te worden. Critici zeggen dat het niet verschilt van de grondwet, anderen vinden dat het nieuwe Hervormingsverdrag wel degelijk anders is. Omdat de Ierse kiezers in juni 2008 tegen stemden, is onzeker of en wanneer het Verdrag in werking kan treden. Alle 27 landen moeten instemmen, anders komt er geen Verdrag.

De bedoeling is dat met dit verdrag het besluitvormingsproces beter gaat verlopen en dat zodoende de Europese samenwerking soepeler wordt. De afschaffing van het vetorecht op sommige gebieden en de invoering van medebeslissingsbevoegdheid van het Europees Parlement op meer gebieden moeten hier onder andere voor gaan zorgen. Sommige critici zeggen echter dat het verdrag hiervoor niet ingrijpend genoeg is.

Bij de ontwikkeling van Europa spelen door de jaren heen de volgende vragen:

• - 

  Is de voor deze samenwerking gekozen vorm nog toereikend?
• - 

  Functioneren de instellingen van de Europese Unie goed?

• - 

  Willen we in Europa toe naar een Verenigde Staten van Europa? Streven we naar een los samenwerkingsverband? Of houden we het op de huidige tussenweg, waarbij de lidstaten in de regel pas bereid zijn om nationale bevoegdheden gedeeltelijk uit handen te geven als dit echt beter of noodzakelijk is?

Daarnaast spelen bij het doorbreken van de huidige impasse vooral de volgende kwesties:

• - 

  Hoe kunnen we onze slagvaardigheid vergroten bij problemen die landen niet meer op zich zelf kunnen oplossen, zonder daarbij onnodig nationale speelruimte op te geven? Wanneer geven we nationale bevoegdheden uit handen?

• - 

  Is het nieuwe Hervormingsverdrag dat er ligt afdoende voor het doorbreken van de huidige impasse, óf is er toch echt een Europese grondwet nodig, óf waren een paar beperkte aanpassingen voldoende geweest?