Hoge Vertegenwoordiger voor het Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB) - Europa NU voor Journalisten

De Hoge Vertegenwoordiger geeft de Europese Unie internationaal gezien op het terrein van het buitenlands en defensiebeleid één gezicht en één stem. Daardoor moet er meer samenhang in het externe optreden en het buitenlandse beleid van de Europese Unie komen.

De Hoge Vertegenwoordiger (HV) is in haar functie aan een aantal beperkingen gebonden: de HV mag zich alleen uitlaten over zaken waar de lidstaten het over eens zijn, maar mag wel voorstellen doen aan de lidstaten voor nieuw beleid. De HV deelt het podium met de Vaste voorzitter van de Europese Raad. Deze onderhoudt de contacten op het niveau van staatshoofden en regeringsleiders. De vaste voorzitter wordt ook wel de 'president van de Europese Unie' genoemd.

De Hoge Vertegenwoordiger is één van de vicevoorzitters van de Europese Commissie. Binnen de Commissie is de HV verantwoordelijk voor het onderling afstemmen van alle beleid dat met externe betrekkingen te maken heeft. Daarnaast zit de HV de Raad Buitenlandse Zaken voor en mag deze aanschuiven bij de Europese Raad.

De Hoge Vertegenwoordiger leidt de Europese Diplomatieke Dienst. Hierin werken onderdelen van het secretariaat van de Raad, diensten van de Commissie en ambtenaren uit de lidstaten in samen.

De huidige Hoge Vertegenwoordiger (sinds 1 december 2009) is:

Met het Verdrag van Lissabon, dat in december 2009 in werking trad, zou de Hoge Vertegenwoordiger een sterkere positie moeten hebben dan daarvoor. Eerder werd de Hoge Vertegenwoordiger aangesteld door de Raad en was geen lid van de Commissie, die een eigen eurocommissaris voor buitenland beleid had. Die functies zijn nu samengevoegd. 

Ook bleek de functie van Hoge vertegenwoordiger in de praktijk minder goed te werken dan op papier was geregeld. Ministers van Buitenlandse Zaken stemden hun activiteiten en standpunten lang niet altijd af met die van de Hoge vertegenwoordiger, waardoor er verwarring ontstond over wat nu precies het buitenlands beleid van de EU was. Met het Verdrag van Lissabon is dat risico niet weggenomen.

Het beleidsveld Buitenlandse betrekkingen heeft veel raakvlakken met andere beleidsvelden. Daarom werkt deze Eurocommissaris vaak samen met de DG's Uitbreiding, Handel, Economische en Financiële Zaken, Ontwikkeling en Humanitaire Hulp (ECHO). Daarnaast is er overleg met het voorzitterschap van de Raad.

De Hoge Vertegenwoordiger is gebaseerd op het Verdrag betreffende de Europese Unie (VEU).

• - 

  rol: VEU titel V hoofdstuk 2 afdeling 1 art 24 lid 1, art. 27, 30
• - 

  institutionele inpassing: VEU titel III art. 15 lid 2, 6, art. 17 lid 4, art. 18